زمین لغزش سیمره از بلایای طبیعی مهمی است که در جنوب شرق دره سیمره در حوزه شهرستان دره شهر رخ داده است. این زمین لغزش به دلیل وسعت ابعاد و ویژگی های خاص خود، تاکنون مورد توجه دانشمندان متعددی قرار گرفته است. در گذشته مطالعات متعددی در زمینه سن سنجی آن انجام شده، ولی هنوز از دید باستان شناسی محدوده زمان وقوع این رخداد معلوم نیست. هدف از پژوهش حاضر، سن سنجی زمان وقوع این زمین لغزش بر اساس شواهد باستان شناسی است. در این راستا، شواهد مکشوفه از سه نقطه مرتبط با زمین لغزش شامل محل لغزش، دهانه سد آواری و بستر دریاچه سیمره مورد مطالعه قرار گرفت. داده هایپژوهش در بررسی های باستان شناسی گردآوری شد. نتایج نشانداد که زمین-لغزش سیمره درآغازدوره هولوسن، هم زمان با اوایل دوره نوسنگی رخ داده و موجب شکل گیری یک دوره فترت در روند سکونت در دره سیمره شده که تا اواخر دوره نوسنگی تداوم یافته است.

منطقه مورد مطالعه بخشی از زون زاگرس چین خورده می باشد که از لحاظ موقعیت ژئومورفولوژیکی ایران در منطقه زاگرس میانی و در جنوب استان لرستان در شهرستان پلدختر واقع شده است. بررسی های انجام شده در منطقه حاکی از وجود یک گسیختگی بر روی یال شمالی رشته کوه کبیره کوه می باشد که این رویداد توسط مورخین و دانشمندان بنام زمین لغزش سیمره نامگذاری شده است. در این محدوده بخشی از یال شمالی تاقدیس کبیره کوه متشکل از سازندهای ایلام سروک و پابده - گورپی (مزوزئیک) به همراه بخشی از سازندهای آسماری و شهبازان به دلایل مختلف از جمله تنش های آنی وبزرگ مانند زلزله و حضور عوامل ناپایدار کننده ذاتی از جمله زمین شناسی و توپوگرافی در یک محدوده به عرض تقریبی 8 کیلومتر و طول 15 کیلومتر و به ضخامت 300 متر گسیخته شده و در امتداد شیب زمین با یک جابجایی حدودا 20 کیلومتری بر روی منطقه مجاور در یک پهنه وسیع استقرار یافته اند. از تبعات این پدیده نادر که از آن به عنوان بزرگترین گسیختگی سنگی در نیمکره شمالی زمین یاد می گردد می توان تغییرات شدید ژئومورفولوژیکی در شبکه های زهکشی منطقه و ایجاد دریاچه های مصنوعی بزرگ در منطقه پلدختر و دره شهر و احتمالا نابودی تمدنهای بشری در منطقه را نام برد.

زمین لغزش های بزرگ مقیاس مخصوصا آن هایی که باعث سد کردن مسیر رودخانه ها می شوند، از خطرناک ترین پدیده های طبیعی در مناطق کوهستانی همه جای جهان هستند. رخداد بزرگ ترین زمین لغزش دنیا بر سطح طاقدیس کبیرکوه در مسیر رودخانه های سیمره و کشکان، باعث مسدود شدن مسیر رودخانه ها و تشکیل دریاچه های سدی سیمره و جایدر شده است. هدف از این تحقیق که از نوع تحقیقات کاربردی- توسعه ای می باشد و با روش مشاهده ای، تاریخی و تحلیلی انجام شده است، بازسازی محدوده دریاچه های سدی ناشی از رخداد زمین لغزش سیمره و تعیین سن آنها با روش ترمولومینسانس جهت تعیین زمان رخداد زمین لغزش سیمره و تشکیل دریاچه ها می باشد. مطالعات میدانی منطقه با کمک ابزارهای فیزیکی و مفهومی و روش های آزمایشگاهی منجر به شناخت لغزش های چهار مرحله ای در سطح طاقدیس کبیرکوه و متعاقب آن تشکیل دریاچه های چهارگانه در محدوده دره سیمره و دریاچه تک مرحله ای در محدوده دره کشکان شد. یافته های تحقیق بر اساس تعیین سن هشت نمونه از رسوبات کف و سطح دریاچه های سیمره و جایدر با استفاده از روش ترمولومینسانس نشان می دهد که زمان رخداد زمین لغزش سیمره و تشکیل دریاچه اولیه سیمره 85000 سال پیش بوده است. دریاچه دوم سیمره در 16500 سال پیش، دریاچه سوم در 10500 و دریاچه چهارم در 10100 سال پیش تشکیل شده اند. بنابراین دره سیمره از 85000 سال پیش تا حدود 10000 سال پیش شاهد رخداد زمین لغزش های متوالی و شکل گیری 4 دریاچه بوده است. تعیین سن رسوبات پادگانه دریاچه جایدر حاکی از شکل گیری دریاچه جایدر همزمان با رخداد زمین لغزش اصلی سیمره و دریاچه اولیه سیمره در 85000 سال پیش و تخلیه آن در حدود 5000 سال پیش بوده است. بنابراین ماندگاری دریاچه جایدر حدود 80000 سال بوده است.

لندفرم های ژئومورفولوژیکی، توانایی بالایی در زمینه جذب ژئوتوریسم دارند. ارتباط لندفرم ها با بحث گسترش مدنیت و آثار باستانی، تاریخی، فرهنگی و همچنین مباحث ورزشی، توانمندی های لندفرم ها را در زمینه جذب توریسم دوچندان می کنند. منطقه سیمره به سبب داشتن لندفرم هایی همچون، زمین لغزش سیمره، پتانسیل بالایی در زمینه ایجاد ژئومورفوسایت ها و جذب ژئوتوریسم دارند. هدف از این پژوهش ارزیابی توانمندی لندفرم های منطقه سیمره از نظر ژئوتوریسمی با استفاده از مدل پرالونگ است. برای دستیابی به این هدف، از تصاویر ماهواره ای ETM 2002، نقشه های توپوگرافی، نقشه های زمین شناسی و نرم افزارهای ArcGis، به عنوان ابزارهای اصلی پژوهش استفاده شده است. در این پژوهش، نخست لندفرم های ژئومورفولوژیکی با توانایی جذب توریسم، آثار باستانی و تاریخی منطقه، توانمندی های ورزشی منطقه از نظر ژئوتوریسمی، شیوه دسترسی و زیرساخت های منطقه، به عنوان متغیرهای پژوهش، مورد بررسی قرار گرفتند. در ادامه، لندفرم هایی مشخص شدند که ارزش ژئوتوریسمی از نظر علمی، آموزشی و بازدید عمومی هستند و برگه شناسایی برای ثبت ویژگی لندفرم ها تهیه شد. سپس بر اساس مدل پرالونگ به ارزیابی توانمندی این لندفرم ها از نظر جذب ژئوتوریسم پرداخته شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که از نظر میانگین ارزش بهره وری، سراب دره شهر با امتیاز 0.65 و لغزش سیمره با امتیاز 0.62 در منطقه، توان بالایی در زمینه جذب ژئوتوریسم دارند. لندفرم های منطقه به دلیل توان بالا در زمینه آموزش علوم زمین و ویژگی هایی همچون زیبایی، وجود جاذبه های تاریخی، باستانی، فرهنگی و ورزشی، توانمندی های بالایی در زمینه گردشگری دارند. نبود زیرساخت ها و تبلیغات مناسب، عامل اصلی گسترش نیافتن ژئوریسم منطقه است.

زمین لغزش سیمره یکی از بزرگ ترین لغزش های شناخته شده جهان است که در جنوب غرب ایران قرارگرفته است. هدف این پژوهش بررسی ویژگی ها و تأثیرات ژئومورفولوژیکی این زمین لغزش است. برای دست یابی به این هدف، از تصاویر ماهواره ای، نقشه های توپوگرافی، نقشه های زمین شناسی، نقشه های رقومی استفاده شده است. روش پژوهش تجربی و بر پایه تحلیل داده های میدانی است. برای این کار، فرآیند رخداد زمین لغزش، علل وقوع و خصوصیات مورفومتریک زمین-لغزش در سه بخش سطح لغزش، توده ی لغزشی و مؤلفه های جابه جایی لغزش به همراه رسوبات ته نشست شده در دریاچه های سدی سیمره و چینه شناسی آن ها مطالعه شده است. نتایج مورفومتری زمین لغزش شواهدی از نقش عوامل گوناگون در آن است. در میان آنها زیربری لایه های آهک آسماری توسط رود سیمره و کشکان مهم ترین عامل رخداد آن می-باشد. این لغزش موجب تشکیل دریاچه سدی در پشت توده ی لغزشی شده و این دریاچه در اثر تکرار لغزش دارای پادگانه-های متوالی است. نتایج مورفومتری دریاچه به ویژه برآورد حجم آب (642/45 میلیارد مترمکعب) و رسوب دریاچه (422/23 میلیارد مترمکعب) و مقایسه زمان پر شدن این حجم آبی (8/19 سال) با توجه به حجم آب ورودی به دریاچه (3/2 میلیارد مترمکعب در سال) با مدت زمان لازم برای ته نشست تمامی این رسوبات (5/1913 سال) نشان می دهد دریاچه چند مرحله و در نتیجه تکرار انسداد رود سیمره توسط تکرار زمین لغزش تجدید شده است. چینه شناسی رسوبات دریاچه ای تجدید محیط دریاچه ای را در چهار مرحله روشن می کند. توالی پادگانه های دریاچه ای و سایر شواهد، مقیاس های متفاوت تکرار زمین لغزش بزرگ سیمره را تأیید می کند.

حوادث کاتاستروفیک لندفرم های گوناگونی را در مناطق مختلف دنیا ایجاد کرده اند. یکی از این حوادث باعث ریزش و جدا شدن بلوک های سنگی از دامنه کبیرکوه، سدکنندگی مسیر رودخانه و تشکیل دریاچه قدیمی سیمره گردید. این دریاچه از نوع سدی و ناشی از زمین لغزش بزرگ کبیرکوه بوده است. منطقه مورد مطالعه در زاگرس چین خورده، در غرب ایران و در جنوب شرقی استان ایلام واقع شده است. بستر دریاچه مذکور زندگی شهری و روستایی گسترده ای را در منطقه به وجود آورده است به همین دلیل مطالعه و تعیین حدود دقیق دریاچه برای برنامه ریزی محیطی دارای اهمیت می باشد. هدف از این تحقیق بررسی تحولات ژئومورفولوژیک دریاچه مورد مطالعه است. برای مطالعه و بررسی این تحولات در بازدیدهای مکرر میدانی، تراس های تشکیل شده در منطقه تعیین و با استفاده از GPS ارتفاع آنها اندازه گیری شد. برای کنترل اندازه گیری های زمینی با استفاده از نرم افزار 11 Global Mapper، نقشه های توپوگرافی منطقه به مقیاس 1.50000 و نقشه آبراهه های ایران با مدل رقومی ارتفاعی (نقشه DEM ایران) منطبق شده است. برای تهیه و تولید نقشه های جدید و اندازه گیری دقیق محدوده دریاچه از نرم افزارهای، Arc Gis 9.3, Surfer 9 استفاده شده است. بر اساس نتایج تحقیق حدود دریاچه بر اساس گسترش رسوبات دریاچه ای و منحنی میزان 700 متر تعیین شده است. وسعت این دریاچه 174.16 کیلومتر مربع، عمق حداکثر 159 متر، عمق متوسط 52.67 متر، نسبت عمق متوسط به عمق حداکثر 0.33، حجم 9172.43 میلیون متر مکعب، درجه تکامل خط ساحلی 3.3 و طول خط ساحلی 154.02 کیلومتر برآورد شده است.

زمین لغزه سیمره (کبیر کوه) یکی از بزرگترین لغزشهای دنیاست که از گذشته توجه بسیاری از دانشمندان داخلی و خارجی را به خود جلب کرده است. در تعیین علت و زمان وقوع آن بین دانشمندان اختلاف نظر وجود دارد. در این مقاله ضمن بررسی وضعیت مکانی و ویژگیهای دینامیکی و ژئومورفولوژیکی لغزش بزرگ کبیر کوه، فرضیه هایی برای چگونگی وقوع و زمان آن ارایه و به آزمون گذاشته شده اند. همچنین نظریات دانشمندان مختلف داخلی و خارجی مورد بحث قرار گرفته و سپس با استفاده از داده های سنجش از دور، کارتوگرافی، هیدرو - اقلیمی و محاسبات دینامیک لغزش، مشخصات عمومی و جزیی لغزش سیمره ارایه شده است. یافته های حاصل از شواهد ژئومورفولوژیکی همچون نرخ گسترش شبکه آبهای سطحی بر روی لایه زیرین یا سطح لغزش، چگونگی گسترش رگولیت، میزان انجام فرایندهای انحلالی (ایجاد لاپیه، حفره ها، درزها و شکافها) در سنگهای آهکی ریزشی، گردواری اندک در دانه ها و قطعات لغزش یافته، گسترش جزیی افقهای خاک در پهنه ریزش و محدودیت نهشته گذاریهای رود سیمره بر کناره های منطقه لغزش سبب شده سن زمین لغزه سیمره جدید تشخیص داده شود. همچنین با بررسی اسناد و مدارک تاریخی، زمان وقوع لغزش در سال 872 میلادی (مطابق 258 هجری قمری) تشخیص داده شده و نظریات وقوع آن در حدود 10000 سال قبل، رد شده است.لغزش سیمره به هنگام وقوع با صدای عظیم همراه بوده و سبب ایجاد لرزش در منطقه و نواحی دوردست شده است. از این رو برخی از دانشمندان محرک وقوع آن را زمین لرزه دانسته اند. در این مقاله با بحث در خصوص لرزه خیزی منطقه، نتیجه گرفته شده که منطقه از لرزه خیزی اندک برخوردار است و وقوع لغزش عظیم سیمره باعث ایجاد زمین لرزه شده است نه برعکس.

زمین لغزه سیمره (کبیرکوه) یکی از بزرگترین لغزشهای دنیاست که از دیرباز توجه بسیار از دانشمندان داخلی و خارجی را به خود جلب کرده است. در تعیین علت وقوع و زمان آن بین دانشمندان مختلف، اختلاف نظر وجود دارد. در این مقاله ضمن بررسی وضعیت مکانی و ویژگیهای دینامیکی و ژئومورفولوژیکی، فرضیه هایی برای چگونگی وقوع و زمان آن ارائه وبه آزمون گذاشته شده اند.نظریات دانشمندان مختلف داخلی و خارجی نیز مورد بحث قرار گرفته وسپس با استفاده از داده های هیدرو- اقلیمی و محاسبات دینامیک لغزش، مشخصات عمومی جزیی لغزش سیمره ارائه شده است. داده های حاصل از شواهد ژئومورفولوژیکی همچون نرخ گسترش شبکه آبهای سطحی روی لایه زیرین یا سطح لغزش، چگونگی گسترش رگولیت، میزان وقوع فرایندهای انحلالی (ایجاد لاپیه، حفره ها، درزها و شکافها) در سنگهای آهکی ریزشی، گردآوری اندک در دانه ها و قعطات لغزش یافته، گسترش جزیی افقهای خاک در پهنه ریزش و محدودیت نهشته گذاریهای رود سیمره بر کناره های منطقه لغزش سبب شده است که سن زمین لغزه سیمره، جدید تشخیص داده شود. همچنین در تأیید این مطالب، برری اسناد و مدارک تاریخی نیز زمان وقوع لغزش را در سال 872 م، مطابق با 258 ه.ق، نشان داده است. به این ترتیب نظریه هایی که دربار وقوع آن در حدود 10000 سال قبل عنوان شده بود، رد شد. لغزش سیمره به هنگام وقوع با صدای عظیم همراه بوده و سبب ایجاد لرزش در منطقه و نواحی دور دست شده است. به همین علت برخی محرک وقوع آن را زمین لرزه دانسته اند. این مقاله به بحث و بررسی لرزه خیزی منطقه مورد نظر می پردازد و نتیجه گرفته می شود که وقوع لغزش عظیم سیمره باعث ایجاد زمین لرزه شده است نه برعکس.

لندفرم های تشکیل شده در اثر نیروهای زمین ساخت همواره مورد توجه ژئومورفولوژیست ها بوده است. به علت اهمیتی که بعضی از این لندفرم ها در زندگی انسان ها دارند توجه و مطالعه آن ها دارای اهمیت زیادی می باشد. یکی از این اشکال ژئومورفیک که در اثر زمین لغزش کبیرکوه به وجود آمده است دریاچه قدیمی سیمره می باشد. زمین لغزش کبیرکوه در حدود 10 تا 11 هزار سال پیش در کبیرکوه در مرز استان های ایلام و لرستان اتفاق افتاد. ریزش کوه و جدا شدن بلوک های سنگی از دامنه کبیرکوه با سد کنندگی مسیر رودخانه سیمره باعث تشکیل دریاچه قدیمی سیمره در منطقه دره شهر در استان ایلام شده است. دریاچه قدیمی سیمره یک دریاچه ناشی از ریزش و لغزش زمین است که در اثر یک حادثه کاتاستروفیک به وجود آمده است. در این پژوهش به بررسی و برآورد ویژگی های مورفومتری دریاچه قدیمی سیمره پرداخته شده است. برای به دست آوردن شاخص های دقیق مورفومتری دریاچه قدیمی سیمره علاوه بر بازدیدهای مکرر میدانی از منطقه، از نقشه های توپوگرافی منطقه به مقیاس 1.50000، نقشه زمین شناسی کوهدشت و ایلام به مقیاس 1.250000 و برای مطالعه دقیق تر شاخص ها از مدل رقومی ارتفاعی (نقشه dem ایران)، نقشه آبراهه ها و نقشه ایران استفاده شده است. از نرم افزارهای، Arc Gis, Surfer, Global Mapper برای برش، تهیه و تولید نقشه های جدید و تعیین دقیق ویژگی های مورفومتری استفاده شده است. هدف از این پژوهش برآورد ویژگی های مورفومتری دریاچه قدیمی سیمره، برای برنامه ریزی دقیق محیط طبیعی و استفاده از آن برای بهبود زندگی انسان هایی است که در این منطقه سکونت دارند.